بررسی تأثیر عناصر آوایی و بلاغی بر زیبایی‌شناسی سوره واقعه: رویکردی سبک‌شناختی به متن قرآن

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

2 دکترای رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.

چکیده

قرآن کریم افزون بر اعجاز محتوایی و علمی، از سبک و اسلوبی منحصربه‌فرد برخوردار است که خود جلوه‌ای از اعجاز بلاغی آن به‌شمار می‌رود. این ویژگی، از دیرباز توجه اندیشمندان را به واکاوی عناصر بلاغی و زیبایی‌شناختی قرآن جلب کرده است. در دوران معاصر، مطالعات سبک‌شناسی قرآن با رویکردی نظام‌مند و علمی دنبال شده و سوره‌های مختلف از جنبه‌های ساختاری و ادبی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی سبک‌شناختی سوره واقعه، به تحلیل دو سطح آوایی و بلاغی این سوره پرداخته است که از مهم‌ترین سطوح سبک‌شناسی آثار ادبی محسوب می‌شوند. در این مطالعه، با روش تحلیل متن، عناصر ایقاعی، تصویری و انسجامی سوره بررسی شده‌اند تا نقش آن‌ها در القای معنا روشن گردد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در لایه آوایی، آرایه‌هایی چون جناس، سجع، وزن عروضی و انواع تکرار (حرف، واژه، عبارت) در ایجاد موسیقی متن و انتقال مؤثر معنا نقش بسزایی دارند. در سطح بلاغی نیز عناصر بیانی مانند تشبیه، کنایه و استعاره به خلق تصاویر هنری کمک کرده‌اند که در این میان، تشبیه بیشترین سهم را دارد. همچنین، برخی مواردی که در پژوهش‌ها به‌عنوان استعاره معرفی شده‌اند، در واقع از این تعریف خارج‌اند. افزون بر این، آرایه‌های بدیعی نظیر طباق، مقابله، ردالعجز إلی‌الصدر و تناسب، با ایجاد موسیقی معنوی و تقویت انسجام بافتی، به فهم بهتر مفاهیم و تجسم موقعیت‌ها یاری رسانده‌اند. بسامد پایین این آرایه‌ها نیز نشان‌دهنده کاربرد هنری و طبیعی آن‌هاست که از تصنع و تکلف به‌دور است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 25 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری: 14 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش: 30 مهر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار