بازاندیشی در نسبت مابعدالطبیعه و الهیات قرآنی در پرتو نقد پوزیتیویسم و تحولات فلسفه علم سده‌ بیستم

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

این پژوهش به بازخوانی نسبت میان مابعدالطبیعه، الهیات قرآنی و دیدگاه پوزیتیویستی می‌پردازد و می‌کوشد با تکیه بر تحولات فلسفه علم در سده‌ی بیستم، مبانی معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی هر یک را تبیین و نقد کند. دیدگاه پوزیتیویسم با نفی مفاهیم غیرتجربی، قلمرو معرفت را به تجربه‌ی حسی محدود می‌کند، در حالی که الهیات قرآنی بر وحدت عقل، وحی و شهود تأکید دارد. در این میان، تأملات ویتگنشتاین متأخر درباره‌ی زبان دینی و نیز دیدگاه‌های فیزیک‌دانانی چون هایزنبرگ و پلانک نشان می‌دهد که علم و فلسفه بدون پیش‌فرض‌های متافیزیکی قابل‌فهم نیستند. بر این اساس، پژوهش حاضر استدلال می‌کند که قرآن کریم با تأکید بر غیب، روح و مراتب وجود، تصویری عقلانی و جامع از واقعیت ارائه می‌دهد که می‌تواند نقدی فلسفی بر تجربه‌گرایی پوزیتیویستی به شمار آید. نتیجه‌ی تحقیق آن است که بازفهم رابطه‌ی عقل و وحی، راهی برای احیای متافیزیک و معنا در عصر علم‌گرایی فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 19 مرداد 1405
  • تاریخ دریافت: 08 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 04 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 12 آذر 1404