Document Type : The scientific research paper
Authors
1 PhD in Quran and Hadith Sciences, University of Isfahan
2 PhD student in Quran and Hadith Sciences, Payam Noor University, South Tehran
Abstract
Keywords
Main Subjects
Article Title [Persian]
Authors [Persian]
پیوند میان معجزه و نبوت از مسائل بنیادین علم کلام است که از دیرباز به عنوان یکی از دلایل اثبات صدق پیامبران مطرح بوده است. با این حال، این پرسش اساسی همچنان باقی است که قرآن کریم خود چه برداشتی از این پیوند دارد و تا چه اندازه معجزه را دلیل بر نبوت میداند. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه تحلیل محتوای آیات مرتبط، دیدگاههای تفسیری و کلامی درباره دلالت معجزه بر نبوت را در پرتو منطق درونی قرآن مورد بازخوانی انتقادی قرار میدهد. یافتهها نشان میدهد که قرآن هر چند به اعجاز خود تصریح میکند؛ اما هدف اصلی آن اثبات نبوت پیامبر اسلام(ص) نیست؛ بلکه غایت آن هدایت، تربیت و تذکر انسانهاست. تحلیل آیات مربوط به معجزات پیامبران پیشین نیز نشان میدهد که این معجزات اغلب در خدمت مقاصد هدایتی و اخلاقی بودهاند نه صرفاً ابزاری برای اثبات صدق رسالت. بر این اساس در منطق قرآن، معجزه نشانهای الهی برای بیدارسازی فطرت و تأکید بر قدرت خداوند است که میتواند مؤید نبوت باشد؛ اما مبنای نهایی حقانیت پیامبران را تشکیل نمیدهد. این نتیجه زمینه بازنگری در مبانی کلامی سنتی را فراهم میسازد و نسبت میان نبوت، هدایت و معجزه را از منطق جدلی ـ اثباتی به منطق هدایتی ـ تربیتی منتقل میکند. در نهایت، این پژوهش میکوشد قرائتی نو از مفهوم اعجاز در چارچوب معرفتشناسی قرآنی ارائه دهد که در آن، ایمان بر پایه تعقل، آگاهی و اختیار انسانی استوار میگردد.
Keywords [Persian]