پژوهش حاضر با هدف تحلیل معناشناختی حدیث سلسلةالذهب امام رضا(ع) و با بهرهگیری از نظریه نشانهشناسی مایکل ریفاتر انجام شده است. این نظریه با تمرکز بر لایههای معنایی و نقش محوری «خوانش دوم»، چارچوبی روشمند برای واکاوی شبکه معنایی این حدیث فراهم میآورد. در این راستا، مفاهیم کلیدی حدیث شامل «کلمة» (توحید)، «حصن» (ایمان به مثابه قلعه امن)، «أمن» (رهایی از عذاب و اضطراب) و «شرط» (ولایت) در سطوح واژگانی، نحوی، بلاغی و ایدئولوژیک مورد بررسی قرار گرفتهاند. یافتهها حاکی از آن است که این واژگان در تعاملی سازمانیافته، نظام معنایی پویایی میسازند که در آن ایمان حقیقی، حصنی معنوی تعریف میشود و ولایت امام(ع) به عنوان شرط ضروری و جزء جداییناپذیر ورود به این حصن و تحقق «أمن» کامل معرفی میگردد. شناسایی هنجارگریزی در عبارت «بِشُرُوطِهَا وَ أَنَا مِنْ شُرُوطِهَا» به عنوان نقطه شکست خوانش اول، کلید گذار به تحلیل عمیقتر بود. همچنین، تحلیل بینامتنی نشان میدهد که ساختار زبانی و استعارههای بهکار رفته در حدیث، ریشه در مفاهیم قرآنی همچون «حبل الله»، «ولایت» و «أمن» دارد و حدیث را در امتداد و تفسیر گفتمان وحیانی قرار میدهد. در نهایت، این تحقیق مؤید آن است که رویکرد معناشناسی، بهویژه با تکیه بر نظریه ریفاتر، ابزاری توانمند برای کشف لایههای پنهان معنایی و فهم ژرفساختارهای زبانی متون دینی فشرده به شمار میرود و میتواند درکی نظاممند و نو از پیوند ناگسستنی توحید و ولایت ارائه دهد. لذا در این راستا و بر اساس نظریه ریقاتر، خوانشی جدید از حدیث سلسله الذهب به دست میآید که مقبول ذوق دینپژوهان خواهد بود.
خانلری, جواد . (1405). تحلیل معناشناختی حدیث سلسلةالذهب بر اساس نظریه نشانهشناسی ریفاتر. Bi-Quarterly Quran and Religious Enlightenment, (), -. doi: 10.30473/quran.2026.78281.1400
MLA
خانلری, جواد . "تحلیل معناشناختی حدیث سلسلةالذهب بر اساس نظریه نشانهشناسی ریفاتر", Bi-Quarterly Quran and Religious Enlightenment, , , 1405, -. doi: 10.30473/quran.2026.78281.1400
HARVARD
خانلری, جواد. (1405). 'تحلیل معناشناختی حدیث سلسلةالذهب بر اساس نظریه نشانهشناسی ریفاتر', Bi-Quarterly Quran and Religious Enlightenment, (), pp. -. doi: 10.30473/quran.2026.78281.1400
CHICAGO
جواد خانلری, "تحلیل معناشناختی حدیث سلسلةالذهب بر اساس نظریه نشانهشناسی ریفاتر," Bi-Quarterly Quran and Religious Enlightenment, (1405): -, doi: 10.30473/quran.2026.78281.1400
VANCOUVER
خانلری, جواد. تحلیل معناشناختی حدیث سلسلةالذهب بر اساس نظریه نشانهشناسی ریفاتر. Bi-Quarterly Quran and Religious Enlightenment, 1405; (): -. doi: 10.30473/quran.2026.78281.1400
)