Payam Noor University Quran and Religious Enlightenment 2717-4476 6 1 2025 08 23 A Comparative Analysis of the Views of Ṭabrisī and Zamakhsharī on the Progression of the Verses of Taḥaddī تحلیل مقایسه‌ای آراءِ طبرسی و زمخشری در سیر آیات تحدی 167 184 12432 10.30473/quran.2025.73422.1298 EN Ali Ghazanfari .Associate Professor, Tehran University of Quranic Sciences and Islamic Studies, Tehran.Iran. Maryam Hoseini . Ph.D Student of Kowsar Specialized Center for Islamic Sciences, Tehran, Iran Journal Article 2025 02 12 Faḍl ibn Ḥasan Ṭabrisī, an Imami scholar, and Jārallah Zamakhsharī, a Mu'tazili contemporary, are considered intellectuals in the field of Quranic exegesis and sciences. Both share similar intellectual viewpoints on the miraculous nature of the Quran's apparent meanings and words, based on various arguments, including the Quran's harmonious structure and system, and the eloquence and fluency of its verses, utilizing the concept of Taḥaddī. The verses of Taḥaddī, which are considered part of the evidence for the Quran's miraculous nature, are based on five verses, the order of their revelation being a point of contention among commentators. The gap resulting from the lack of thorough research in systematic comparisons of Shi'a and Mu'tazili schools of exegesis necessitates that, based on a descriptive-analytical method and reference to library sources, the views of Ṭabrisī and Zamakhsharī on the progression of the verses of Taḥaddī be explained by comparing and analyzing the perspectives of these two intellectual schools. Therefore, it seems that Zamakhsharī and his like-minded thinkers have disregarded historical evidence in their proposed order of the verses' revelation, relying on unusual opinions such as Ibn Nadīm's list, the lack of explicit mention of the position of Surah al-Ṭūr, and the failure to address the key concept of "with a similar discourse (Bi Ḥadīthin Mithlih)." In an analytical view, it can be seen that Ṭabrisī's view on the order of the verses of Taḥaddī is more consistent with the available evidence. He has paid attention to the main goal of the verses of Taḥaddī, which is to prove the miraculous nature of the Quran and its superiority over the Arabic poetic system, and he has not burdened himself to achieve a logical and rational progression, nor has he expressed an imposed opinion. Ṭabrisī considers the reason for the difference in the subject of the verses of Taḥaddī to be the circumstances and exigencies of the time in response to the obstinacy of the claimants, and introduces the wisdom of the revelation of the verses of Taḥaddī as the claim by the deniers that the verses are not divine. فضل بن حسن طبرسی امامی، معاصر جارالله زمخشری معتزلی است . آن‌دو از اندیشمندان در حوزه تفسیر و علوم قرآن کریم محسوب می‌شوند. هر دو در معجزه بودنِ ظواهر و الفاظِ قرآن با استناد به ادله مختلف و از جمله ساختار و نظام هماهنگ قرآن، بلاغت و فصاحت آیات آن با بهره گیری از تحدی، تشابه فکری دارند. این امر که از مجموعه دلائل اعجاز قرآن محسوب می‌شود، بر پنج آیه استوار است که ترتیب نزولش آنها محل تضارب آراءِ مفسران شده است. به نظر می‌رسد زمخشری و هم‌نظران وی ترتیب پیشنهادیِ نزولِ سوره‌ها را بدون توجه به مستندات تاریخی و با استناد به آراء شاذ مثل فهرست ابن ندیم، عدم تصریح به جایگاه سوره طور و همچنین نپرداختن به مفهوم کلید واژه‌ی مهمِ "بحدیثٍ مثله"،رعایت نکرده‌اند. بنابراین در نگاهی تحلیلی می‌توان دیدگاهی را که طبرسی در ترتیب آیات تحدی ابراز نموده همنواتر با مستندات موجود دانست وی به هدفِ اصلیِ آیاتِ تحدی که اثباتِ اعجاز قرآن و برتریِ آن نسبت به منظومه‌ی کلام عرب است، توجه نموده و خود را بمنظورِ دست‌یابی به سیری که منطقی و عقلایی به تکلّف نیفکنده و نظری تحمیلی ابراز ننموده است. طبرسی رازِ اختلاف در متعلقِ آیات تحدی را شرائط و اقتضائات زمانه در پاسخ‌ به عنادِ مدعیان دانسته و حکمتِ نزولِ آیاتِ تحدی را ادعای غیر الهی بودنِ آیات از سویِ منکران معرفی نموده‌است.

https://quran2020.journals.pnu.ac.ir/article_12432_640367bd4284944d86960c6917a28eea.pdf