دانشگاه پیام نور Bi-Quarterly Quran and Religious Enlightenment 2717-4476 6 1 2025 11 15 تحلیل تربیتی مفهوم قرآنی‌طلب در چارچوب هرمنوتیک قرآنی و استلزام آن برای شایستگی‌های تربیتی تحلیل تربیتی مفهوم قرآنی‌طلب در چارچوب هرمنوتیک قرآنی و استلزام آن برای شایستگی‌های تربیتی 69 90 12426 10.30473/quran.2025.73387.1297 EN امیر فرخنده دانشجوی دکتری گروه آموزش و پرورش، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. رمضان برخورداری دانشیارگروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. سوسن کشاورز دانشیارگروه فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. زهرا فرخنده دانش آموخته کارشناسی گروه تربیت بدنی، دانشگاه ملی مهارت، دانشکده دختران دکتر شریعتی تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 11 15 هدف این پژوهش میان‌رشته‌ای، تحلیل تربیتی مفهوم قرآنی «طلب» در چارچوب هرمنوتیک قرآنی سنتی (اصیل) با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبایی و استنتاج شایستگی‌های تربیتی برای رفع چهار چالش نظام آموزش ایران (حافظه‌محوری، انباشت اطلاعات، منفعل‌بودن متربی و بی‌مهارتی) است. با چندسویه‌سازی روش‌های کیفیِ مرور نظامند، تجزیه مفهومی، تحلیل تطبیقی، تحلیل منطقی فرارونده و استنتاج عملی فرانکنا، سه شایستگی کلیدی استخراج شد: 1. شایستگی در معرض قرار گرفتن/ قرار دادن خود (با مؤلفه‌های گشودگی و مهارت شنیدن) که تعامل فعال متربی را تقویت و مسئله «منفعل‌ بودن» را هدف می‌گیرد؛ 2. جویندگی حساس و روشمند معنای اصلی (با تأکید بر پرسشگری، استدلال‌ورزی، عاقبت‌اندیشی، نقادی تاویلگرانه، هوشیاری هرمنوتیکی و شک) که جایگزین حافظه‌محوری و انباشت اطلاعات می‌شود؛ 3. جویندگی معنای حقیقی (با محوریت حقیقت‌‌جو بودن و حق‌پذیری، شک، شجاعت نقادی، مصلح بودن و مهارت‌های حکیمانه) که بی‌مهارتی را از طریق پرورش تفکر انتقادی و خوداصلاحی کاهش می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد این شایستگی‌ها با تبدیل فرآیند یادگیری به کاوشگری فعال، امکان بازطراحی برنامه‌های درسی مبتنی بر مهارت‌های هرمنوتیکی را فراهم می‌کنند. این پژوهش با پیوند نظریه هرمنوتیک قرآنی به نیازهای عملی تربیتی، چارچوبی نوین برای تحول آموزش در ایران ارائه می‌دهد. هدف این پژوهش میان‌رشته‌ای، تحلیل تربیتی مفهوم قرآنی «طلب» در چارچوب هرمنوتیک قرآنی سنتی (اصیل) با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبایی و استنتاج شایستگی‌های تربیتی برای رفع چهار چالش نظام آموزش ایران (حافظه‌محوری، انباشت اطلاعات، منفعل‌بودن متربی و بی‌مهارتی) است. با چندسویه‌سازی روش‌های کیفیِ مرور نظامند، تجزیه مفهومی، تحلیل تطبیقی، تحلیل منطقی فرارونده و استنتاج عملی فرانکنا، سه شایستگی کلیدی استخراج شد: 1. شایستگی در معرض قرار گرفتن/ قرار دادن خود (با مؤلفه‌های گشودگی و مهارت شنیدن) که تعامل فعال متربی را تقویت و مسئله «منفعل‌ بودن» را هدف می‌گیرد؛ 2. جویندگی حساس و روشمند معنای اصلی (با تأکید بر پرسشگری، استدلال‌ورزی، عاقبت‌اندیشی، نقادی تاویلگرانه، هوشیاری هرمنوتیکی و شک) که جایگزین حافظه‌محوری و انباشت اطلاعات می‌شود؛ 3. جویندگی معنای حقیقی (با محوریت حقیقت‌‌جو بودن و حق‌پذیری، شک، شجاعت نقادی، مصلح بودن و مهارت‌های حکیمانه) که بی‌مهارتی را از طریق پرورش تفکر انتقادی و خوداصلاحی کاهش می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد این شایستگی‌ها با تبدیل فرآیند یادگیری به کاوشگری فعال، امکان بازطراحی برنامه‌های درسی مبتنی بر مهارت‌های هرمنوتیکی را فراهم می‌کنند. این پژوهش با پیوند نظریه هرمنوتیک قرآنی به نیازهای عملی تربیتی، چارچوبی نوین برای تحول آموزش در ایران ارائه می‌دهد. https://quran2020.journals.pnu.ac.ir/article_12426_38703b9d2e03cf5e215ba1c5b55caf02.pdf